Współczynnik U w projekcie domu – co warto o nim wiedzieć przed budową?

Co oznacza współczynnik przenikania ciepła U?

Współczynnik U określa ilość ciepła przepływającą przez 1 m² przegrody przy różnicy temperatury 1 K pomiędzy jej dwiema stronami. Jego jednostką jest W/(m²·K). Im niższa wartość U, tym skuteczniej przegroda ogranicza straty ciepła. Ściana o np. U = 0,18 W/(m²·K) izoluje więc lepiej niż ściana o U = 0,25 W/(m²·K), jeśli porównujemy je w tych samych warunkach.

Wartość U odnosi się do całej przegrody, a nie jednego materiału. W przypadku ściany uwzględnia się warstwę konstrukcyjną, termoizolację i pozostałe warstwy mające wpływ na opór cieplny. Zasady obliczania oporu cieplnego i współczynnika U opisuje norma ISO 6946.

Współczynnik U i lambda nie oznaczają tego samego

Lambda λ opisuje przewodzenie ciepła przez konkretny materiał, np. styropian, wełnę mineralną czy pustak. U opisuje gotową przegrodę, czyli np. kompletną ścianę złożoną z kilku warstw. Między tymi parametrami znajduje się opór cieplny R. Dla jednorodnej warstwy można go w uproszczeniu określić jako R = d/λ, gdzie d oznacza grubość materiału w metrach. Im większy całkowity opór cieplny przegrody, tym niższy współczynnik U.

Ten sam poziom izolacyjności można więc czasem osiągnąć na kilka sposobów: grubszą warstwą materiału o nieco wyższej lambdzie albo cieńszą warstwą produktu o lepszej λ. Przy wyborze materiałów warto zatem porównywać cały układ ściany, a nie tylko pojedynczy parametr z karty produktu.

Badanie budynku kamerą termowizyjną — Na energooszczędność budunku wpływ mają parametry całych przegród

Jakie wartości U musi spełniać nowy dom?

Obowiązujące Warunki Techniczne określają maksymalne wartości U dla poszczególnych przegród. W pomieszczeniach ogrzewanych do temperatury co najmniej 16°C wynoszą one obecnie:

0,20 W/(m²·K) dla ścian zewnętrznych,
0,15 W/(m²·K) dla dachów, stropodachów i stropów pod nieogrzewanymi poddaszami,
0,30 W/(m²·K) dla podłóg na gruncie,
0,90 W/(m²·K) dla okien pionowych i drzwi balkonowych,
1,10 W/(m²·K) dla okien połaciowych,
1,30 W/(m²·K) dla drzwi w przegrodach zewnętrznych.

Są to wartości maksymalne – projekt domu może przewidywać lepszą izolacyjność, czyli niższe U (tego typu projektu znajdziecie Państwo m.in. w kategorii Domów Energooszczędnych na Tooba.pl). Oznaczenia różnią się zależnie od elementu: dla okien stosuje się m.in. symbol Uw, a dla drzwi UD.

Warto wiedzieć!

Przy wyborze stolarki łatwo porównać niewłaściwe wartości. Parametr Ug dotyczy wyłącznie pakietu szybowego, natomiast dla inwestora ważniejsze jest Uw, czyli współczynnik przenikania ciepła całego okna.

Uw uwzględnia szybę, ramę oraz wpływ połączenia tych elementów. Dlatego okno z bardzo dobrym Ug może mieć wyższe Uw. Znaczenie ma również montaż – straty ciepła mogą powstawać w miejscu osadzenia stolarki, dlatego ważne jest poprawne połączenie okna z warstwą izolacji.

Gdzie znaleźć współczynnik U w projekcie domu?

Informacje o izolacyjności przegród znajdą Państwo w dokumentacji technicznej projektu, m.in. przy opisach warstw ścian, dachu i podłóg oraz w charakterystyce energetycznej. Wartości te wynikają z zastosowanych materiałów i ich grubości.

W gotowych projektach domów dostępnych w Tooba.pl charakterystyka energetyczna jest elementem dokumentacji. Dzięki temu przed budową mogą Państwo sprawdzić założenia dotyczące przegród i standardu energetycznego domu, a następnie omówić je z projektantem adaptującym.

Jeżeli podczas adaptacji zmienią Państwo np. materiał ścienny, rodzaj ocieplenia albo jego grubość, parametr U może się zmienić. Taką modyfikację należy więc ocenić również pod kątem cieplnym.

Czy warto budować lepiej (cieplej) niż wymagają przepisy?

Maksymalne wartości U określone w Warunkach Technicznych wyznaczają poziom, którego nie można przekroczyć. Nie oznacza to jednak, że zawsze trzeba projektować dokładnie „na granicy”. Niższe (niż zalecane) U może znacznie ograniczyć straty ciepła i zmniejszyć zapotrzebowanie budynku na energię do ogrzewania. Każdy dodatkowy centymetr izolacji oznacza jednak koszt, a korzyść z dalszego zwiększania grubości nie rośnie proporcjonalnie.

Im niższa wartość U, tym skuteczniej przegroda ogranicza straty ciepła.

Dlatego zamiast kierować się zasadą „im więcej izolacji, tym lepiej”, warto porównać koszt wykonania przegrody z uzyskaną poprawą parametrów. Znaczenie mają również geometria domu, wentylacja, rodzaj ogrzewania i powierzchnia przeszkleń. Samo bardzo niskie U ścian nie uczyni domu energooszczędnym, jeśli duże straty występują w innych miejscach.

Mostki cieplne mogą pogorszyć efekt dobrej izolacji!

Rzeczywisty bilans cieplny domu zależy również od detali konstrukcyjnych. Nadproża, wieńce, połączenie ściany z fundamentem, dach ze ścianą czy okolice okien mogą powodować zwiększony przepływ ciepła. Są to tzw. mostki cieplne.

Nawet ściana o bardzo dobrym U może działać gorzej, jeśli ciągłość izolacji zostanie przerwana. Znaczenie ma więc nie tylko dobór materiałów zapisanych w projekcie, lecz także jakość wykonania. Szczeliny pomiędzy płytami izolacji lub błędy przy montażu stolarki mogą zwiększyć straty ciepła.

Współczynnik U wpływa na charakterystykę energetyczną domu

Straty ciepła przez ściany, dach, podłogi i stolarkę są uwzględniane przy określaniu zapotrzebowania budynku na energię. Im lepiej zaizolowane przegrody, tym mniejsze mogą być straty przez przenikanie.

Nie należy jednak utożsamiać niskiego U z niskim współczynnikiem EP. U dotyczy konkretnej przegrody, natomiast EP opisuje zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną i zależy również od instalacji oraz wykorzystywanych nośników energii.

Przeczytaj także: Jak jakość ocieplenia domu wpływa na wysokość rachunków? Sprawdzamy

Przy porównywaniu projektów warto więc analizować łącznie współczynniki U przegród, zapotrzebowanie na energię użytkową, końcową i pierwotną, rodzaj ogrzewania oraz wentylację.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem budowy?

Przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić przede wszystkim U ścian, dachu, podłogi, okien i drzwi, a następnie zestawić te wartości z wymaganiami oraz charakterystyką energetyczną całego budynku.

W Tooba.pl otrzymują Państwo projekt wraz z dokumentacją potrzebną do jego adaptacji, w tym charakterystyką energetyczną. Jeśli planują Państwo zmianę technologii ścian, izolacji lub stolarki, warto omówić ją z projektantem jeszcze przed zakupem materiałów. Pozwoli to zachować wymagane parametry i uniknąć przypadkowego pogorszenia standardu energetycznego domu.